به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران به نقل از خبرگزاری صبا، در نخستین روز برگزاری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، کارگاه انتقال تجربه کمال تبریزی، کارگردان سینما، با موضوع کارگردانی و بازنمایی جنگ و مقاومت در پردیس سینمایی ملت برگزار شد. این نشست با حضور علاقه‌مندان، هنرجویان و فعالان سینما همراه بود و بخش قابل توجهی از آن به پرسش و پاسخ درباره تجربه‌های فیلمسازی و چالش‌های روایت جنگ و مقاومت اختصاص داشت.
تبریزی در این کارگاه، با مرور تجربه‌های خود از ورود به سینما در سال‌های جنگ تا ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی، بر ضرورت شکل‌گیری جهان شخصی فیلمساز تأکید کرد و گفت سینمای مقاومت زمانی می‌تواند به اثری ماندگار و تأثیرگذار تبدیل شود که فیلمساز به جای تکرار الگوهای تثبیت‌شده، نگاه و زبان مستقل خود را در اثر شکل دهد.
او با اشاره به تغییر عنوان‌هایی چون سینمای جنگ، سینمای دفاع مقدس و سینمای مقاومت، معتقد بود مسئله اصلی در همه این دوره‌ها، پرسش از چرایی جنگ و تلاش انسان‌ها برای تحمیل خواسته‌های خود از طریق خشونت بوده است.
«روایت فتح»؛ فراتر از ثبت وقایع جنگ
کارگردان «لیلی با من است» در بخشی از این نشست، مجموعه مستند «روایت فتح» را نمونه‌ای از شکل‌گیری یک جهان مستقل در مستندسازی جنگ دانست و با اشاره به نقش و نگاه شهید مرتضی آوینی گفت: تفاوت این مجموعه با بسیاری از مستندهای جنگی آن دوره، عبور از ثبت شتاب‌زده وقایع و رسیدن به نوعی تحلیل و تأمل درباره آدم‌ها، انگیزه‌ها و ویژگی‌های انسانی آنان بود.
تبریزی در ادامه، با اشاره به تجربه ساخت مستند «شهادت‌طلبان» در روزهای ابتدایی جنگ، توضیح داد که برخی آثار آن دوره بیش از هر چیز تحت تأثیر التهاب و هیجان واقعه ساخته می‌شدند، در حالی که «روایت فتح» توانست از دل این تجربه، به نگاه و زبان مشخصی برسد.
فیلمساز باید جهان خودش را بسازد
تبریزی مهم‌ترین ویژگی یک فیلمساز را داشتن جهان شخصی و زبان مستقل دانست و تأکید کرد تقلید از آثار موفق دیگران، حتی اگر با علاقه و تلاش همراه باشد، چیزی به سینما اضافه نمی‌کند.
او با اشاره به سینمای مؤلف و تجربه فیلمسازانی چون تارکوفسکی گفت: جهان یک فیلمساز باید به اندازه‌ای هویت داشته باشد که حتی بدون دیدن تیتراژ نیز بتوان صاحب اثر را تشخیص داد.
به باور او، این مسئله در سینمای مقاومت اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه تکرار شعارها، تصویرهای آشنا و قالب‌های تثبیت‌شده می‌تواند ویژگی‌های فردی فیلمساز را از بین ببرد.
«لیلی با من است»؛ نتیجه انتخاب یک زاویه متفاوت
تبریزی در توضیح تجربه ساخت فیلم «لیلی با من است» گفت ایده این اثر از معکوس کردن تصویر رایج رزمنده در سینمای جنگ شکل گرفت. در شرایطی که تصویر غالب از رزمنده، فردی مشتاق حضور در جبهه بود، او این پرسش را مطرح کرد که اگر شخصیت اصلی اساساً نخواهد به جنگ برود و ترس مانع حرکت او باشد، چه اتفاقی در روایت رخ خواهد داد؟
به گفته او، شخصیت صادق مشکینی از دل همین تضاد شکل گرفت؛ شخصیتی که جهان و انگیزه‌هایش با فضای غالب پیرامون خود تفاوت داشت.
تحقیق میدانی؛ شرط شناخت جهان اثر
این کارگردان در بخش دیگری از سخنانش، تحقیق عمیق و میدانی را از ضرورت‌های اصلی فیلمسازی دانست و تأکید کرد تجربه مستقیم یک موقعیت، اگرچه می‌تواند مفید باشد، اما جای تحقیق و شناخت دقیق را نمی‌گیرد.
او با اشاره به تجربه ساخت نخستین فیلم سینمایی خود، «عبور»، گفت حدود شش ماه با نیروهای تیپ الغدیر یزد رفت‌وآمد و زندگی کرده و با شناخت افراد، خانواده‌ها، انگیزه‌ها و جزئیات زندگی آنان توانسته است به پشتوانه‌ای واقعی برای نوشتن و ساخت فیلم دست پیدا کند.
تبریزی همچنین به تجربه ساخت سریال «دوران سرکشی» اشاره کرد و توضیح داد برای پرداختن به موضوع دختران فراری، مدت زیادی با مراکز بهزیستی و افراد مرتبط با این موضوع در ارتباط بوده است.
فیلم کوتاه؛ فرصتی برای نشان دادن جهان شخصی
تبریزی در پاسخ به پرسش هنرجویان درباره مسیر ورود به سینما، فیلم کوتاه را یکی از بهترین فرصت‌ها برای معرفی توانایی و جهان شخصی فیلمسازان جوان دانست.
او معتقد بود حتی یک فیلم پنج یا ۱۰ دقیقه‌ای می‌تواند نشان دهد که سازنده آن چگونه جهان را می‌بیند و چه توانایی‌هایی در روایت، تصویر و کارگردانی دارد. به گفته او، امکانات دیجیتال امروز فرصت تجربه و تولید آثار مستقل را برای نسل جوان فراهم کرده است و نباید برای آغاز فیلمسازی صرفاً در انتظار پروژه‌های بزرگ ماند.