به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، مستند «قونقا» کمتر از 15 دقیقه است و یک مستند کوتاه تاریخی با ضرب آهنگی درست به ماجرای ورود نخستین تراموا به تبریز می پردازد.
فیلمی که ترکیب از عکس و یک سکانس بسیار خوب انیمیشن است، روایتی ظاهرا ساده از رخدادی معمولی. اما بیننده هوشیار متوجه می شود که شخصیت های وطن دوست و مترقی چگونه اسباب رفاه را وارد می کنند و چگونه با آینده نگری به مردم و زادگاهشان فکر می کنند. «قونقا» درباره تبریز نیست، درباره شهری درخشان و پرسابقه در فرهنگ و سیاست ایران، اما فرزین نیا در روایت «قونقا» ناخودآگاه به جایگاه این شهر تاریخی هم اشاره دارد.
با وجودی که ایرانیان معمولا دستاوردهای تاریخی و مدنی خود را پاس نمی دارند و اهتمامی برای کاوش در گذشته ندارند اما در شهر تبریز تندیس «قونقا» وجود دارد، این هم احتمالا محصول روحیه مردم این شهر تاریخی است که به گذشته درخشان خود وفادارند.
«قونقا» حتی برای آنها که قرابتی با سینمای مستند ندارند فیلمی ساده و تماشایی است یک کلاس درس کوتاه که فرصت خسته شدن در آن ندارید. می آموزید و زنگ تفریح زده می شود.
مستند «فرزندان خونیار» نیز در کنار موضوع جذابی که فیلمساز به واسطه آشنایی با محیط روایت کرده، ساختار و قصه گویی متفاوت و درستی دارد.
آرمان قلی پور دشتکی، ابتدا سراغ خواهر و برادرانی می رود که با وجود میانسالی ازدواج نکرده اند، این موضوع در روستایی که هنوز سنتی و دور از مظاهر مدرن، روزگار در آن سپری می شود، عجیب است. فیلمساز ابتدا به زندگی برادرها و خواهرها می پردازد، صدای روستاییان را روی تصاویر می آورد و قضاوت مردم را درباره این خانواده به ظاهر آرام ثبت می کند.
به مرور و هر چه قصه پیش می رود، ماجرای پدر خانواده و ظلمی که کرده روشن می شود. این گونه پای طلسم یا مکافات عمل به میان می آید و درد خانواده، درد عشق هایی که تجربه نگرده اند یا زندگی آرامشان، وجهی تازه پیدا می کند.
«فرزندان خونیار» جزو مستندهایی است که در روستایی دوردست روایت می شوند و بخشی از محیط، سبک زندگی و شخصیت هایی را نمایش می دهند که این روزها کمتر دیده می شوند و مغفولند، تماشاگر با دیدن این تصاویر، که جذابند لذت می برد اما «فرزندان خونیار» از مرحله تصاویر کارت پستالی فراتر رفته و روایتی پرتعلیق را به نمایش می گذارد.
«فرزندان خونیار» فیلمی پرکشش و جذاب است، پرونده خانواده خونیار، آنقدر پیچیده است که تماشاگر را پای فیلم این فیلمساز جوان بنشاند، فیلمی که هم از سنت می گوید، هم هویت جغرافیایی دارد، هم وابسته به یک فرهنگ دیرپاست و هم از منظری نو، به رخدادها می نگرد.فیلمساز در «فرزندان خونیار» با نزدیک شدن به شخصیت ها و جلب اعتماد آنها، وارد خانه ای می شود که متروک و ساکنانش مطرودند، اما قدرت کارگردان در نمایش صادقانه شخصیت ها و نقد باورهاست.
مستندهای «قونقا» و «فرزندان خونیار» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند و در فیلیمو امکان تماشای آنها وجود دارد.