به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، منوچهر اکبرلو، نمایشنامهنویس، کارگردان تئاتر و پژوهشگر در گفتگوبا سوره سینما درباره نقش هنر در ثبت وقایع جنگ گفت: یکی از کارکردهای اصلی هنر این است که وقایعی را که در جامعه پیرامونش رخ میدهد، چه در سطح ملی و چه در سطح جهانی، بازتاب دهد.
وی افزود: البته بازتاب هنر، از جنس گزارشهای تلویزیونی یا مطبوعاتی نیست، بلکه از مسیر خلق یک داستان دراماتیک، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم به آن واقعه اشاره میشود و نگاه هنرمند در روایت به مخاطب منتقل میشود. این آثار در آینده نیز بهعنوان منابعی برای آشنایی با وقایع این دوران قابل استفاده خواهند بود و میتوانند بخشی از حافظه تاریخی یک جامعه را شکل دهند.
اکبرلو درباره ویژگیهای آثار اثرگذار توضیح داد: اثر هنری پیش از هر چیز باید برای مخاطب زمانه خود خلق شود، اما اگر از کیفیت بالایی برخوردار باشد، میتواند در آینده نیز تأثیرگذار باقی بماند. برای خلق یک اثر ماندگار، توجه به اقتضائات قالب هنری بسیار مهم است. اگر هنرمند، به عنوان مثال در سینما، به تکنیکها و اصول این هنر بیتوجه باشد، اثرش از جایگاه هنری فاصله میگیرد و به سطح یک گزارش خبری تنزل پیدا میکند که تاریخ مصرف کوتاهی دارد.
این کارگردان ادامه داد: هنرمند باید میان واقعیت بیرونی و شیوه بیان هنری تعادل برقرار کند. همچنین نباید انتظار داشت که هنرمند عین واقعیت را بازگو کند، زیرا در این صورت آثار بهشدت شبیه به هم خواهند شد. هنر زمانی معنا پیدا میکند که واقعیت از فیلتر ذهن، باورها و زیباییشناسی هنرمند عبور کند و به همین دلیل است که ما با روایتهای متنوع از یک موضوع مواجه میشویم.
این پژوهشگر در پاسخ به این پرسش که کدام قالب هنری در بازنمایی جنگ مؤثرتر است، گفت: جنگ، مقاومت و دفاع، بهعنوان محتوا مطرح هستند و هر فرم هنری، از سینما و تئاتر گرفته تا مستند، داستانی یا تجربی، میتواند پذیرای این محتوا باشد. در ایران و جهان نیز نمونههای موفقی در همه این قالبها وجود دارد. بنابراین، آنچه اهمیت دارد، تسلط هنرمند بر تکنیکهای قالب انتخابی و استفاده درست از آنهاست.
این منتقد سینما تأکید کرد: زمانی یک اثر موفق خواهد بود که میان فرم، یعنی شیوه بیان، و محتوا، یعنی آنچه قرار است گفته شود، تعادل برقرار شود. در غیر این صورت، اثر به سمت شعارزدگی و بیان مستقیم میرود و تأثیر خود را بر مخاطب از دست میدهد.
اکبرلو درباره چالشهای پیش روی هنرمندان گفت: یکی از چالشهای مهم در کشور ما این است که هنرمند باید مدیران و تصمیمگیران را قانع کند که اثر هنری الزاماً نباید کارکرد تبلیغاتی یا پروپاگاندا داشته باشد، این نوع آثار معمولاً تأثیرگذاری کمی دارند و خیلی زود تاریخ مصرفشان به پایان میرسد.
منوچهر اکبرلو در پایان گفت: با بازتر شدن فضا از سوی نهادهای نظارتی، این امکان فراهم میشود که هنرمندان متعهد و وطندوست بتوانند آثار باکیفیتتری تولید کنند؛ آثاری که هم برای مخاطب داخلی جذاب باشد و هم بتواند پیام صلح و حقطلبی ایرانیان را به مخاطبان جهانی منتقل کند. در غیر این صورت، انبوه آثار شعاری حتی با مخاطب داخلی ارتباط برقرار نمیکنند و طبیعتاً در سطح بینالمللی دیده نخواهند شد.