به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، همان دوران در کانون فیلم بندرانزلی جلسات نمایش و نقد و بررسی فیلم با حضور فیلمسازانی، چون عباس کیارستمی، کیانوش عیاری و امیرنادری برگزار میشد. اسکویی با شرکت در این جلسات به عنوان کوچکترین عضو کانون، فعالیت میکرد. در سال ۱۳۶۶ به عنوان یکی از اعضای کانون فیلم بندرانزلی به فیلمسازی روی آورد و سپس در انجمن سینمای جوانان ایران به فعالیت پرداخت.
اسکویی سپس تحصیلاتش را در دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر کامل کرد. سال ۱۳۹۹ گواهینامه درجه یک هنری در رشته کارگردانی فیلم مستند با تصویب و تایید شورای ارزشیابی هنرمندان، نویسندگان و شاعران کشور به مهرداد اسکویی تعلق گرفت.
او همچنین در «کمپ استعدادهای برلین»، آکادمی جشنواره مستند آمستردام هلند و چندین آکادمی دیگر زیر نظر اساتیدی، چون آلبرت مایرلز، فردریک وایزمن، ریچارد لیکاک، راس مک اِلوی و اساتید بزرگ دیگری دورههای آموزشی مختلفی را گذرانده است.
اولین فیلم مستند داستانیاش نیز به نام «تولدی دیگر» را در سن ۱۸سالگی و با درآمد حاصل از فروش کتابهایش ساخت. پس از آن در سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۷ هفت فیلم داستانی دیگر ساخت. «خانه مادریام، مرداب» محصول سال ۱۳۷۸، هم اولین فیلم مستند اوست که در بخش مسابقهی جشنواره معتبر آمستردام (ایدفا) شرکت کرده است.
مهرداد اسکویی از اسفند ۱۳۸۵ به مدت دو دوره عضویت کمیته تخصصی سینمای مستند فرهنگستان هنر ایران را همراه منوچهر طیاب، خسرو سینایی و محمدرضا اصلانی عهدهدار بود.
او در سال ۱۳۸۹ موفق به کسب جایزه و عنوان چهره فرهنگی سال جهان برای توسعه فرهنگ بومی از سوی نهاد فرهنگی «پرنس کلاوس» هلند شد. در همان سال انجمن مستندسازان سینمای ایران جایزه بزرگداشت خود را در جشن خانه سینما، به پاس یک عمر فعالیت مستندسازی به مهرداد اسکویی اهدا کرد. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان نیز در بهمن ۱۳۹۳ از او به پاس سالها پژوهش اسنادی و میدانی پیرامون تاریخ عکاسی گیلان تجلیل به عمل آورد.
اسکویی از اعضای هیات موسس «انجمن انسانشناسی و فرهنگ» و مشاور علمی ارشد این سایت است. وی همچنین در سال ۱۳۷۸ به انجمن مستندسازان سینمای ایران پیوست.
اسکویی تاکنون ۱۵ فیلم کارگردانی کرده است. داوری بسیاری از جشنوارههای معتبر در زمینه فیلم و عکس، عضویت در گروه تخصصی فیلم مستند «فرهنگستان هنر»، عضویت در هیئت مؤسس «انجمن فیلم کوتاه ایران»، «انجمن مستندسازان ایران»، «انجمن ملی عکاسان ایران»، «انجمن عکاسان مطبوعات»، «انجمن مستندسازان اروپا (EDN)» و «انجمن مستندسازان جهان (IDA)» و تدریس فیلمسازی مستند در شهرهای مختلف ایران و مؤسسه فرهنگی هنری کارنامه تهران از دیگر فعالیتهای اسکویی است.
مهرداد اسکویی در گفتگو با تاریخ شفاهی موزه سینمای ایران با بیان اینکه متولد 21 شهریور 1348 در تهران است و خوشحال است از اینکه بعدها این روز به نام روز ملی سینما نامگذاری شد ، گفت: ما زندگی متوسطی داشتیم، هم درس میخواندم و همزمان در کودکی وارد عرصه تئاتر شدم.
وی ادامه داد: بازیگری تئاتر به من کمک کرد تا به فضای هنر نزدیک شوم و اولین فیلمم را با نام «تولدی دیگر» با فروش کتابهایم بسازم. با فروش کتابهایی که داشتم فیلمهای 8 میلیمتری میخریدم و فیلمم «تولدی دیگر» را با کمک دوستانم امیر پوراکبری به عنوان فیلمبردار و رسول دباغ به عنوان فیلمنامهنویس ساختم؛ فیلمی با موضوع کودک به صورت مستند داستانی.این مستندساز ادامه داد: وقتی اولین فیلمم را ساختم و اولین بار تصویر بزرگ را روی پرده سینما دیدم، احساس کردم تئاتر را خیلی دوست دارم اما در تئاتر در نهایت نوشتهای را بازی میکنم و دلم میخواست خودم کاری را بوجود آورم. با ساخت اولین فیلمم فکر کردم دریچهای رو به من باز شده تا جهان سینما را شکل دهم به همین دلیل به سراغ عکاسی رفتم. عکاسی به من با دوربین آشنا شدن مردم را آموخت. یادم می آید برای عکاسی به روستاها میرفتم وقتی با پیرزنها و اهالی روستا حرف میزدم از تجربیاتشان به من میگفتند و آنجا بود که من فهمیدم فرهنگ یعنی چه، آنجا متوجه شدم ثبت و ضبط وجود ندارد و تو رو در رویی با بخشی از واقعیت مواجه خواهیم بود و آنچه ثبت میشود، روند ارتباطی تو با مردم است.
کارگردان مستند «رویاها دم صبح» درباره نحوه شروع فیلمسازی مستند خود گفت: در دانشگاه کارگردانی سینما خواندم و شاگرد اساتیدی چون هوشنگ طائری، خسرو سینایی، اکبرعالمی، شهابالدین عادل، جابرعناصری، بهمن فرمانآرا و خانم ها جدیکارو بزرگمهر و همچنین بزرگمهر رفیعا که در شکل گیری نگاه متفاوت من به سینما نقش زیادی داشت. از آنجا کمکم به سمت سینمای مستند رفتم و متوجه شدم باید به سمت جهانی متفاوت پیش بروم. نگاه متفاوتی به زندگی مردم داشته باشم و آنچه میدانم از بین میرود را ثبت کنم.اسکویی ادامه داد: به همین دلیل مستندهای اولم را در ترکمنصحرا آرامآرام شروع کردم و دلم میخواست پایاننامهام را در این مورد ارائه بدهم. در این راه یکی از اساتیدم من را به سمت فیلمهای داستانی سوق داد. بعد از ساخت مستند «خانه مادریام مرداب» فهمیدم فیلمساز مستند هستم و دیگر فیلم داستانی نخواهم ساخت.اسکویی درباره علاقه خود به فیلمسازی بلند نیز گفت: همزمان با عکاسی، فیلمسازی را جدیتر ادامه دادم و وسوسه شده بودم فیلم داستانی بلند بسازم و جزء اولین کسانی بودم که در آن زمان مجوز فیلم بلند گرفتم. یکی از کسانی که مشاورههایش روی زندگی من بسیار تاثیر گذاشت، بابک کریمی بود. به او گفتم عاشق سینمای مستند هستم اما فکر میکنم کسی آن را نمیبیند به همین دلیل میخواهم فیلم داستانی بلند بسازم. او گفت اگر به سمت سینمای داستانی بروی ممکن است کارگردان متوسطی شوی چون دلت پیش سینمای مستند است؛ تاکنون فیلمهای کوتاه مستند ساختی و دیگر کافی است از این به بعد روی فیلمهای مستند بلندتر از 52 دقیقه برنامهریزی انجام بده و من همان موقع «از پس برقع» را شروع کردم.
وی درباره علاقه خود به جمعآوری اسناد تصویری نیز گفت: در حال حاضر دلتیالوژیست هستم و کارت پستالهای تصویری- تاریخی ایران از دوره قاجار و همچنین عکسهای تاریخی ایران از دوره قاجار تا اوایل انقلاب را جمعآوری میکنم. از بیش از 50 کشور، کارت پستالهای تاریخی با موضوع ایران، جهان اسلام و عکسهای تاریخی با موضوع ایران را جمع آوری کردهام و حتی اگر خریداری می کنیم .وی ادامه داد: موضوع جالب تر این است که خود مردم آلبوم عکس هایشان را در اختیار ما قرار میدهند و ما به اسم خودشان آنها را اسکن میکنیم و عکسها را به خودشان برمیگردانیم. کار من و همکاران پژوهشگرم به عنوان مرکز میراث تصویری مانند موزه سینما که بر روی تاریخ تصویری ایران از منظر سینما کار می کند ما به عنوان یک جای کوچک و مستقل روی تاریخ عکاسی و تاریخ کارت پستالها کار میکنیم.اسکویی در پایان بیان داشت: تا روزی که زنده هستم برای هر چه بالنده شدن سینمای ایران در شاخه مستند تلاش میکنم.
فیلمهای مستند
روباه و ماه صورتی (۱۴۰۴) (کارگردانی مشترک با ثریا)
نصرت کریمی، هنرمند بودن در ایران (۱۴۰۳)
«مینی سریال مستند، شش قسمت بلند»، (کارگردانی مشترک با بابک کریمی و روحی انصاری، تهیهکنندگی مشترک با بابک کریمی)
سایههای بی خورشید (۱۳۹۸)
رویاهای دم صبح (۱۳۹۴)
مستندآخرین روزهای زمستان (۱۳۸۹)
روزهای بی تقویم (۱۳۸۶)
دماغ به سبک ایرانی (۱۳۸۴)
مریم جزیره هنگام (۱۳۸۴)
از پس برقع (۱۳۸۳)
بیوه مرد (۱۳۸۱)
رو به جایی دور (۱۳۸۰)
روژگیران (کارگردانی مشترک با ابراهیم سعیدی، ۱۳۷۹)
خانه مادریام مرداب (۱۳۷۸)
ساوچی (۱۳۷۵) (کارگردانی مشترک با رضا یزدانی)
فیلمهای کوتاه داستانی
تولدی دیگر (۱۳۶۷)
در تاریخ او (۱۳۶۸)
مرز (۱۳۷۵)
از بهشتی که میآییم (۱۳۷۶)
دبستان حاجی باشی (۱۳۷۷)
پرفورمنس آرت
مهرداد اسکویی بهدنبال کارگردانی روزهای بیتقویم، سال ۱۳۹۴ نمایشی را هم بر پایه همان فیلم و به همان نام در گالری شیرین اجرا کرد.
کتابهای پژوهشی
بناهای مقدسّ ایران در کارتپستالهای تاریخی، به کوشش مهرداد اسکویی و زینب علیزاده، ناشر، سوره مهر، ۱۴۰۰
نماز به روایت کارتپستالهای تاریخی، به کوشش مهرداد اسکویی و زینب علیزاده، ناشر، فرهنگ ایلیا، زمستان ۱۴۰۰
طهران به روایت کارتپستالهای تاریخی، به کوشش مجتبی آقایی سربرزه و مهرداد اسکویی، ناشر، سازمان زیباسازی شهر تهران، ۱۴۰۰
گیلان عصر قاجار در عکسهای دیمیتری ارماکوف، به کوشش مهرداد اسکویی و هادی میرزا نژاد، ناشر، فرهنگ ایلیا، ۱۴۰۰
کتاب کودکی / جلد ۱، به کوشش مهرداد اسکویی و با همکاری سمیه امیری، مقدمه: ناصر فکوهی، ناشر، کارگاه اتفاق، ۱۴۰۰
فلسطین به روایت کارت پستالهای تاریخی، به کوشش مهرداد اسکویی، تولید مشترک نشر گمان و مرکز چاپ انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۹۶
حج به روایت کارت پستالهای تاریخی، به کوشش مهرداد اسکویی، تولید مشترک نشر گمان و مرکز انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۹۵
گیلان به روایت کارت پستالهای تاریخی، به کوشش مهرداد اسکویی، ناشر فرهنگ ایلیا، ۱۳۹۳
حتماً عکس دیگری هم هست: قطعهنویسی نویسندگان ایرانی برای کارت پستال ۶۶ نویسندهٔ مشهور جهان، به کوشش مهرداد اسکویی، ناشر حرفهٔ هنرمند، ۱۳۹۲
کتابهای عکاسی
کتاب۵۵ / جلد ۱، عکسهای مهرداد اسکویی. یادداشتهای ناصر فکوهی، ناشر، کارگاه اتفاق، ۱۴۰۰
یاد و نگاه: عکسهای مهرداد اسکویی از چهرههای هنر و فرهنگ معاصر ایران، تهران، انتشارات یساولی، ۱۳۷۹
هفت اقلیم ایران، تهران، انتشارات یساولی، ۱۳۷۷
ایران سرزمین مهر، تهران، انتشارات یساولی، ۱۳۷۵
گویندگی
گویندگی کتاب صوتی «ذهن بیانتها، جسم پردوام»: نوشته دکتر دیپاک چوپرا، ترجمه: «مهدی قراچهداغی»، انتشارات نوین کتاب گویا، تهران ۱۳۹۹
گویندگی کتاب صوتی «هفت قانون معنویت»: نوشته دکتر دیپاک چوپرا، ترجمه: «گیتی خوشدل»، نشر قطره، انتشارات نوین کتاب گویا، تهران ۱۳۹۸
گویندگی کتاب صوتی «یادگاری»: منتخبی از اشعار خسرو سینایی، باآهنگسازی خسرو سینایی، انتشارات نوین کتاب گویا، تهران،۱۳۹۸
گویندگی کتاب صوتی «یاد تو»:مجموعه اشعار عاشقانه علیرضا بهرامی، مؤسسه رها فیلم، تهران، ۱۳۹۶
گویندگی کتاب صوتی «از اهالی امروز»: منتخبی از اشعار سهراب سپهری، با آهنگسازی «رضا ناژفر»، انتشارات نوین کتاب گویا، تهران، ۱۳۹۳
گویندگی کتاب صوتی «جاناتان مرغ دریایی»، با آهنگسازی «مهدی زارع»، انتشارات نوین کتاب گویا، تهران، ۱۳۹۳
عکاسی
اسکویی علاوه بر مستندسازی به ثبت عکس مستند و برگزاری دورههای آموزشی و کارگاههای مستند در سراسر ایران میپردازد و او را یکی از پرکارترین و پرتلاشترین شخصیتهای عرصهٔ مستند ایران به حساب میآورند.
بازیگری
تئاتر «آقا معلم»، به کارگردانی «علیرضا غاروریانی»، بندرانزلی، ۱۳۶۵
تئاتر «خراب آباد» به کارگردانی «علیرضا غاروریانی»، بندرانزلی، ۱۳۶۵
تئاتر «دو راهی انتخاب» به کارگردانی «علیرضا غاروریانی»، بندرانزلی، ۱۳۶۵
تئاتر «زمین» به کارگردانی «علیرضا عیسی پور»، بندرانزلی، ۱۳۶۶
تئاتر «سایهها» به کارگردانی «علیرضا غاروریانی»، بندرانزلی، ۱۳۶۶
تئاتر «سه بچه آهو» به کارگردانی «علیرضا عیسی پور»، بندرانزلی، ۱۳۶۶
تئاتر «عروس دریا» به کارگردانی «سعید بهروزی»، تهران، ۱۳۷۰