تاریخ شفاهی؛

احمد رسول‌زاده؛ صدای ماندگار دوبله ایران

احمد رسول‌زاده؛ صدای ماندگار دوبله ایران

احمد رسول‌زاده (۱۵ دی ۱۳۰۹ – ۱۹ دی ۱۳۹۳) از هنرمندان برجسته و پیشکسوت دوبله و گویندگی بود که با صدای ماندگار و توانایی‌های ویژه‌اش نقش بزرگی در صنعت دوبله ایران ایفا کرد.

به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، رسول‌زاده در سال ۱۳۰۹ در تبریز به دنیا آمد و فعالیت حرفه‌ای خود را از دوران جوانی آغاز کرد. با ورود به عرصه دوبله، به‌سرعت توانست جایگاهی ویژه در این حوزه به دست آورد و صدایش به شخصیت‌های بسیاری در فیلم‌های خارجی جان بخشید. صدای خاص و مهارت او در دوبله به شکلی بود که او را در نقش‌های متنوعی چون شخصیت‌های جدی، مهربان، و حتی شرور توانا می‌ساخت و تماشاگران را جذب و همراه می‌کرد.
احمد رسول‌زاده به‌واسطهٔ سال‌ها فعالیت حرفه‌ای در دوبله، آثار بسیار ماندگاری از خود به جا گذاشت. او همچنین به آموزش و تربیت گویندگان جوان پرداخت و به پیشرفت نسل جدید دوبله ایران کمک شایانی کرد. رسول‌زاده در عرصه تئاتر و سینما نیز فعالیت‌هایی داشت و حضور او در این حوزه‌ها به اعتبار هنری‌اش افزوده است.

ورود به هنر
احمد رسول‌زاده در سن ۱۹ سالگی وارد دنیای تئاتر شد و با تئاترهای «تئاتر تهران» و «تئاتر دهقان» فعالیت خود را آغاز کرد. او در این دوران تحت تأثیر تحولات اجتماعی و سیاسی، به ویژه رویداد ۲۸ مرداد، قرار گرفت. این رویداد باعث تعطیلی موقت تئاتر شد. احمد رسول‌زاده در سال ۱۳۳۵ به واسطه عباس خسروانه به طور حرفه‌ای وارد دوبله شد دوران حرفه‌ای خود را به عنوان دوبلور با کارآموزی آغاز کرد. اولین کار او در استودیو سانترال گفتن یک جمله از یک فیلم مصری بود. او ابتدا نقش‌های کوچک و سپس نقش‌های اصلی را ایفا کرد.
رشد و پیشرفت او در دوبله به سرعت آغاز شد و دو سال بعد اولین مدیریت دوبلاژ خود را با فیلم «مردی که زیاد می‌دانست» آغاز کرد. در آن زمان، فرآیند دوبله بدون قوانین مشخصی انجام می‌شد و او و همکارانش با آزمون و خطا تلاش می‌کردند بهترین صداها را برای هر شخصیت پیدا کنند. 
احمد رسول‌زاده در دوبله بسیاری از آثار مهم سینما حضور داشته است که از میان آنها می‌توان به فیلم‌هایی همچون بین‌هور، محمد رسول‌الله، لورنس عربستان و مردی برای تموم فصول اشاره کرد. از آثار برجسته ایرانی که در دوبله آن مشارکت داشته می‌توان به سریال معروف پدرسالار، سریال دایی‌جان ناپلئون و کفش‌های میرزا نوروز اشاره کرد.

مدیریت دوبلاژ
احمد رسول‌زاده از پرکارترین سرپرست گویندگان ایران بود و مدیریت دوبلاژ آثار برجسته‌ای همچون پدرخوانده ۱، برباد رفته و دایی جان ناپلئون اشاره کرد. رسول‌زاده در مصاحبه تلویزیونی، گویندگی به جای اسپنسر تریسی در فیلم «پیرمرد و دریا» (براساس رمانی از اثر ارنست همینگوی) را از محبوب‌ترین کارهای خود دانسته بود.
از دیگر فیلم‌هایی که توسط رسول‌زاده دوبله شده‌اند می‌توان به «بربادرفته» دوبله اول (ویکتور فلمینگ، ۱۹۳۹)، «جدال در آفتاب» (کینگ ویدور، ۱۹۴۶)، «سامسون و دلیله» دوبله دوم (سیسیل بی. دمیل، ۱۹۴۹)، «از اینجا تا ابدیت» (فرد زینه‌مان، ۱۹۵۳)، «نیزهٔ شکسته» (ادوارد دمیتریک، ۱۹۵۴)، «روز بد در بلک راک» (جان استرجس، ۱۹۵۴)، «سرزمین فراعنه» (هوارد هاکس، ۱۹۵۵)، «دست چپ خدا» (ادوارد دمیتریک، ۱۹۵۵)، «مرد عوضی» (آلفرد هیچکاک، ۱۹۵۶)، «درخت زندگی» (ادوارد دمیتریک، ۱۹۵۷)، «وداع با اسلحه» (چارلز ویدور، ۱۹۵۷)، «تابستان گرم و طولانی» (مارتین ریت، ۱۹۵۸)، «ضربهٔ شیطان» (اورسون ولز، ۱۹۵۸)، «خانهٔ ییلاقی» (جرج مارشال، ۱۹۵۹)، «گرگ‌های جوان» (مایکل اندرسون، ۱۹۶۰)، «شکوه علفزار» (الیا کازان، ۱۹۶۱)، «پروفسور کم‌حافظه» (رابرت استیونسون، ۱۹۶۱)، «کلئوپاترا» (جوزف ال. منکیه‌ویچ، ۱۹۶۳)، «دکتر استرنج‌لاو» (استنلی کوبریک، ۱۹۶۳)، «فرار بزرگ» (جان استرجس، ۱۹۶۳)، «رولز-رویس زرد» (آنتونی اسکوییت، ۱۹۶۴)، «کتاب آفرینش» (جان هیوستون، ۱۹۶۶)، «دانه‌های شن» (رابرت وایز، ۱۹۶۶)، «حدس بزن چه‌کسی برای شام می‌آید» (استنلی کریمر، ۱۹۶۷)، «ببوس ولی گازم نگیر» (رومن پولانسکی، ۱۹۶۷)، «پول را بردار و فرار کن» (وودی آلن، ۱۹۶۸)، «کابوی نیمه‌شب» (جان شلزینجر، ۱۹۶۹)، «پدر خوانده» دوبله اول (فرانسیس فورد کوپولا، ۱۹۷۲)، «جنون» (آلفرد هیچکاک، ۱۹۷۲)، و… اشاره کرد.
یکی از درخشان‌ترین و معروف‌ترین کار‌های وی، دوبله دوم فیلم کارتونی «رابین هود» (والت دیزنی) است که از شاهکار‌های دوبله کارتون در ایران به حساب می‌آید. در تلویزیون نیز سریال «خانم مارپل» از آثار شاخص وی است. معروف‌ترین اثر ایرانی که مدیریت دوبلاژش را برعهده داشت سریال مشهور «دایی جان ناپلئون» (اثر ناصر تقوایی) است.
صدای او را به عنوان راوی داستان در بسیاری از فیلم‌ها می‌توان شنید. (مانند رابین هود) علاوه بر دوبله فیلم‌های داستانی، او گویندگی برنامه‌های مستند متعددی را بر عهده داشته که از جمله آنها، سلسله برنامه مستند «حیات وحش ایران» و «مستند راه ابریشم» است. آهنگ صدای او بسیار گرم و دلنشین و به یاد ماندنی است.

گویندگی مستند و بازیگری 
احمد رسول زاده علاوه بر دوبله فیلم‌های داستانی، گویندگی برنامه‌های مستند متعددی را نیز بر عهده داشته که از جمله آنها می‌توان به سلسله برنامه‌های مستند «حیات وحش ایران» و «راه ابریشم» اشاره کرد. صدای او با آهنگی به‌یادماندنی، جایگاهی ویژه در ذهن مخاطبان به دست آورد. احمد رسول‌زاده سابقه بازی در سینما را هم دارد و در فیلم «در محاصره» ساخته اکبر صادقی ایفای نقش کرد.

درگذشت 
احمد رسول‌زاده که به بیماری پارکینسون مبتلا بود، صبح ۱۹ دی ۱۳۹۳ در سن ۸۴ سالگی در بیمارستان ایران‌مهر درگذشت. مراسم تشییع و خاکسپاری او صبح در ۲۱ دی، از مقابل مسجد بلال به سمت به بهشت زهرا برگزار شد و پیکرش در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. روحش شاد