به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، غلامرضا تختی مشهور به جهان پهلوان تختی قهرمان و پهلوان اسطورهای ایران در پنجم شهریور ۱۳۰۹ در تهران به دنیا آمد. وی قهرمان نامدار کشتی جهان و المپیک بود که در ۱۷ دی ماه سال ۱۳۴۶ درگذشت. حال همین روز به عنوان روزی به یاد و نام این جهان پهلوان نامگذاری شده است.
در سینمای ایران، دو فیلم مهم درباره زندگی جهان پهلوان تختی ساخته شده است: فیلم «غلامرضا تختی» (۱۳۹۷) به کارگردانی بهرام توکلی که به دوران کودکی، فقر، آغاز کشتی و نوجوانی او میپردازد، و فیلم «جهانپهلوان تختی» (۱۳۷۶) به کارگردانی علی حاتمی و بهروز افخمی. هر دو فیلم زندگی ورزشی و اجتماعی تختی را به تصویر کشیدهاند و «غلامرضا تختی» در جشنواره فجر مورد توجه قرار گرفت.
بهرام توکلی در فیلم «غلامرضا تختی» (۱۳۹۷)، از کودکی تختی در آلونکهای جنوب تهران و فقر شدید پدرش، شروع علاقه به کشتی در نوجوانی، تمرینهای انفرادی در مسجد سلیمان، و کشف استعدادش در باشگاه پولاد را به تصویر کشیده است . این فیلم مهم، تاثیرگذار و ارزشمند محسوب میشود و نامش در تاریخ سینمای ایران به نیکی ثبت شده است.
داستان این فیلم با قرائت و امضای وصیتنامه آغاز میشود، سپس با فلش بک، به دوران کودکیاش ادامه میابد تا به مرگ تختی برسد.
حمیدرضا آذرنگ، ماهور الوند، فرهاد آئیش، بهنوش طباطبایی، آتیلا پسیانی، ستاره پسیانی، مسعود چوبین، معصومه قاسمی پور، شیرین یزدانبخش، محسن تختی، علیرضا گودرزی، شاهرخ شهبازی، جمشید آبلو، فریدون امیرعبداللهیان بازیگران این فیلم سینمایی هستند.
نقطه قوت اصلي غلامرضا تختي ساخته بهرام توكلي هم در ساختار و هم در محتواي آن است. فيلمنامه اي كه داراي چارچوب خوب و روان است و تلاش فراواني كرده تا با استفاده از شيوه روايت و استفاده از شخصيت يك روزنامه نگار ورزشي واقف به همه امور كه وجود و صدايش صرفاً براي روايت داستان براي شنونده است بدون اينكه وجودش ضربهاي به رخدادهاي داستان بزند. قصه را پيش ببرد.نكته مهم و قابل اعتنا در متن غلامرضا تختي نگاه همه جانبه و بي طرفانه نويسندگان به زندگي و احوالات غلامرضا تختي بوده است. همچنین استفاده هوشمندانه از فيلمبرداري سياه و سفيد و پرهيز از حركت به سمت رنگ يكي از شاخصه هاي مهم و اصلي ساختار غلامرضا تختي است.
ساير اجزاي فيلم نيز به درستي انتخاب و با هوشمندي هدايت شده اند به گونه اي كه همگي به شكل بسيار مطلوبي در خدمت پيشبرد داستان و ساختار قرار گرفته اند. از آن جمله مي توان به فيلمبرداري بسيار خوب، طراحي صحنه و لباس، انتخاب صحيح بازيگران براي نقش هاي متنوع اين اثر و بهره گيري ولو يك پلان از چهره هاي سينماي ايران ، استفاده از تكنيك فلاش بك در كنار شيوه روايتگري، هماهنگي سه بازيگري كه براي ايفاي نقش تختي در دوره هاي مختلف سني انتخاب شده بودند به لحاظ هارموني يكدست بازيگري، استفاده هوشمندانه از دوبله براي صداي تختي (براي حفظ راكورد صداي شخصيت اصلي كه البته به جذابيت هاي نقش نيز افزود) تدوين مناسب كه نتيجه اش ريتم و ضرباهنگ جذاب فيلم شد، موسيقي زيبا اشاره كرد كه همگي به صورت كامل در خدمت اثر قرار گرفته اند و سبب شدند تا اثري ماندگار به نام آقا تختي در تاريخ سينماي ايران ثبت و ضبط شود.
«جهانپهلوان تختی» به کارگردانی علی حاتمی و بهروز افخمی نیز محصول سال ۱۳۷۶ است. این فیلم بر پایهٔ زندگی غلامرضا تختی ساخته شده است.یک کارگردان (فریبرز عرب نیا) و همسرش (نیکی کریمی)، میخواهند پروژه ناتمام علی حاتمی که زندگی غلامرضا تختی بود را به پایان برسانند. آن دو تحقیق میکنند تا بفهمند که علت اصلی مرگ تختی چه بوده است.
این فیلم در شانزدهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم فجر در بهمن ۱۳۷۶ کاندیدای دریافت جایزه سیمرغ بلورین بهترین تدوین توسط حسن حسن دوست و کاندیدای دریافت جایزه سیمرغ بلورین بهترین عنوانبندی توسط فرهاد حیدری شد.
علی حاتمی از سالهای دور به دنبال ساختن فیلمی بر اساس زندگی و مرگ اسطورهی کشتی ایران غلامرضا تختی بود. در مجموعه آثارش که نشر مرکز منتشر کرد، متنی درباره تختی وجود دارد . سرانجام با تهیهکنندگی «هدایتفیلم» تازهترین اثر علی حاتمی جلوی دوربین رفت و چند سکانس از فیلم که مربوط به دوران کودکی و نوجوانی تختی بود، فیلمبرداری شدند و قرار بود خسرو نظافتدوست (که شباهت نزدیکی به تختی داشت) در نقش دوران بزرگسالی وی بازی کند اما این مصادف شد با وخامت بیماری سرطان و سرانجام درگذشت او که باعث شد پروژه ناتمام باقی بماند.سپس بهروز افخمی تلاش کرد مضمون و محوریت فیلمش را پیرامون ساخت فیلمی بر اساس زندگی تختی قرار دهد .
افخمی با اشاره به فیلم غلامرضا تختی گفته است: اثری که من خلق کردم، نه تنها درباره سرگذشت تختی نبود بلکه درباره مرگ او بود اما فکر میکنم چون فضای ورزشی را بیش از حد تیره نشان داد، مسئولان و ورزشکاران از آن استقبال نکردند.
شادروان غلامرضا تختی یکی از آن قهرمانهای ملی تاثیرگذاری است که پرداختن و به تصویرکشیدن زندگینامه اوهمیشه یکی از موضوعات مورد توجه فیلمسازان بوده است. در همین زمینه دو مستند نیز در مورد او ساخته شده است.
مستند «جهان پهلوان»
ساخته شده در سال ۵۸ به کارگردانی وارطان آنتانسیان که از نظر نزدیک بودن به سوژه و حضور دوربین در میان دوستان و محله تختی از اهمیت زیادی برخوردار است و دیگری مستند «شهسوار» به کارگردانی علی شاهمحمدی که در سال ۹۸ اکران شد و میتوان یکی از کاملترین مستندهایی که در خصوص تختی ساخته شده است، دانست.
در این فیلم مجید خدایی، قهرمان سابق کشتی جهان، در نقش تختی ظاهر شده و پرویز پرستویی روایت فیلم را بر عهده دارد.
در شرایطی که سینمای جهان و در راس آن هالیوود مدام با ساختن آثاری درباره چهرههای سرشناس خود آن ها را به مخاطبان جوان هر نسل معرفی میکند، جا دارد تا در مورد جهان پهلوان تختی به این آثار تولید شده اکتفا نکرده و فیلمها و سریالهای جدید در ژانرهای گوناگون ساخته شود.