نام هنرمند

سینمای ایران با فیلم «گرداب» دنیای سیاه و سفید را کنار گذاشت/ ماجرای ساخت اولین فیلم رنگی

 سینما با دنیای سیاه و سفید آغاز شد و با همین دنیا بود که به سایر کشورها ورود پیدا کرد و به تبع ورود این هنر و صنعت به ایران زمین هم خارج از این قاعده نبود. مخاطب ایرانی نیز سینما را اولین بار سیاه و سفید تجربه کرد.
این تجربه نه تنها در فیلم های صامت، بلکه با ساخت نخستین فیلم ناطق سینمای ایران همچنان ادامه داشت و مخاطب سینمای ایران «دختر لر» را سیاه و سفید دید.
نخستین تجربه دیده شدن فیلم به صورت رنگی در ایران با یک دوربین 16 میلیمتری اتفاق افتاد. این دوربین در سال 1329 در آمریکا ساخته شده بود و حسن خردمند کارگردان سینمای ایران با توجه به مشکلاتی که برای ساخت فیلم سینمایی به صورت رنگی در ایران وجود داشت، تصمیم گرفت در سال 1332 فیلم «گرداب» را به صورت رنگی بسازد و نخستین فیلم رنگی را در سینمای ایران به ثبت برساند.
ناگفته نماند ساخت نخستین فیلم رنگی سینمای ایران با مشکلات و موانع بسیاری همراه بود. به این معنا که لابراتوار رنگی در ایران وجود نداشت و خردمند نگاتیو فیلم «گرداب» را برای چاپ و ظهور به نیویورک فرستاد.
از نکات جالب و دانستنی درباره فیلم «گرداب» این است که به شکلی از پیش تعیین نشده از پشت صحنه این فیلم سینمایی گزارش تهیه شده است. به این معنا که عنایت الله فمین مدیر فیلمبرداری این فیلم سینمایی، پس از گرفتن آخرین صحنه از فیلم «گرداب» متوجه می شود که حدود شش متر نگاتیو خام در کاست موجود است. به همین دلیل پیشنهاد می کند پشت صحنه فیلم را با حضور عوامل به ثبت برساند و به این ترتیب نخستین فیلم از گزارش پشت صحنه تاریخ سینمای ایران رقم خورد.
خبرنگار مجله سینمایی «جهان سینما» هنگام ارائه چنین پیشنهادی توسط فیلمبردار «گرداب» به عنوان گزارشگر در محل فیلمبرداری در پاریس حاضر بوده و این پیشنهاد را در این مجله سینمایی نقل می کند. نقل کامل این داستان در جلد اول کتاب تاریخ سینمای ایران تالیف جمال امید موجود است.
این دوربین تاریخ ساز توسط سیامک اعتمادی به موزه سینما اهدا شد و در تالار آبی در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است.